[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux


Streszczenie

Niniejszy podręcznik ma za zadanie możliwie dokładnie przeprowadzić użytkownika przez proces instalacji systemu podstawowego oraz środowiska graficznego, a następnie pomóc w podstawowej konfiguracji Debiana jako systemu biurkowego.


Prawa autorskie

Copyright © 2009 by Paweł „azhag” Sadkowski

Ten dokument może zostać użyty zgodnie z warunkami GNU General Public License w wersji 2 lub wyższej.


Spis treści


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 1 - Przedsłowie


1.1 Wstęp

Dokument ten ma być następcą zdezaktualizowanego już Bardzo szczegółowego przewodnika po instalacji Debiana 3.0 Clintona de Younga. W odróżnieniu jednak od swojego pierwowzoru, opisuje nie tylko instalację systemu bazowego i środowiska graficznego, ale również instalację podstawowego dla systemu biurkowego oprogramowania (zależnie od preferowanego środowiska graficznego) oraz podstawową konfigurację systemu.

Użytkownik, który z Debianem — a być może w ogóle systemem uniksowym — spotyka się po raz pierwszy, powinien z pomocą tego tekstu zainstalować i w podstawowym stopniu skonfigurować system przeznaczony na biurko.


1.2 Krótka notka o Debianie

Debian powstał 16 sierpnia 1993 r. z inicjatywy Iana Murdocka. Nazwa pochodzi od połączenia imion Debry — wówczas dziewczyny, później żony — oraz jego samego.

Obecnie jest jedną z najstarszych wciąż rozwijanych dystrybucji Linuksa (przy czym aktywnie rozwijane są również wersje z innymi jądrami). Jedyna starsza dystrybucja — Slackware — powstała zaledwie miesiąc wcześniej. Jest największą binarną dystrybucją Linuksa, w oficjalnym repozytorium stabilnej gałęzi znajduje się blisko 30 000 pakietów. W gałęzi rozwojowej jest ich jeszcze więcej.

System rozwija organizacja Projekt Debian, która niezwiązana z żadną firmą ani inną organizacją (choć przez krótki czas powiązana była z Free Software Foundation). Jej struktura wewnętrzna jest bardzo rozbudowana: liderzy wybierani są w demokratycznych wyborach przez osoby zaangażowane w projekt, posiada własną konstytucję a także inne formalne dokumenty — m.in. Umowę Społeczną, Manifest Debiana, własne wytyczne dotyczące Wolnego Oprogramowania (zwane popularnie DFSG — Debian Free Software Guidelines).

Deweloperzy Debiana są ochotnikami z całego świata, również wielu Polaków jest zaangażowanych w jego rozwój. Prawdopodobnie jest jedynym systemem operacyjnym rozwijanym przez osoby zamieszkałe na Antarktydzie!

Nazwy kodowe wydań Debiana zaczerpnięte są z filmu Toy Story. Autorem tego pomysłu jest Bruce Parens — były przewodniczący organizacji i pracownik firmy Pixar — producenta filmu. Patronem wersji rozwojowej jest niezmiennie Sid — chłopiec z filmu, którego pasją było psucie zabawek.

Debian jest na tyle wszechstronnym i solidnym systemem, że stanowi podstawę wielu innych dystrybucji. Bazują na nim m.in. Knoppix, Ubuntu, MEPIS, DamnSmallLinux, grml i blisko 130 innych (wg DistroWatch.com).


1.3 Dodatkowa pomoc

Jeżeli ten dokument nie jest dla Ciebie wystarczający, dodatkową pomoc (również ode mnie) znajdziesz na forum Debian Users Gang. Uwagi odnośnie tego dokumentu najlepiej zgłaszaj właśnie na tym forum lub na podany w nagłówku adres e-mail.

Inne miejsca, w których możesz znaleźć pomoc zostały wymienione w dodatku Pomoce, Dodatek A.


1.4 Konwencja w dokumencie

W dokumencie dla pewnych stałych czynności przyjęto następującą konwencję:

     	# polecenie wykonane z konta administratora (root)
     	$ polecenie wykonane z konta zwykłego użytkownika

1.5 O autorze

Nazywam się Paweł Sadkowski, w sieci jestem lepiej znany pod pseudonimem azhag.

GNU/Linuksa używam od końca 2004. roku. Pierwszą dystrybucją jaką uruchomiłem był Knoppix (jako Live). Na dysku jako pierwszy zagościł u mnie Mandrake, jednak od samego początku chciałem mieć właśnie Debiana. O instalacji innego systemu zadecydowała — z perspektywy czasu niesprawiedliwa — zła sława Debiana jako systemu trudnego i wymagającego.

Z innych systemów Linuksowych podoba mi się PLD. Sympatią darzę również NetBSD.

Od jakiegoś czasu tworzę — na bazie grml — własny system Live — Hag GNU/Linux, zwany potocznie Wiedźmą (informacje o obydwu znajdziesz w dodatku Systemy Live, Dodatek C).


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 2 - Pobieranie Debiana


Zanim pobierzesz z sieci instalator Debiana, musisz zdecydować jaki chcesz pobrać. Istnieje bowiem kilka gałęzi Debiana oraz sposobów jego instalacji. Najpierw je pokrótce opiszę, a następnie podam miejsca, z których można pobrać obrazy ISO.


2.1 Gałęzie Debiana


2.1.1 Stable

Stable jest oficjalnym wydaniem Debiana. W tej gałęzi znajdują się dobrze przetestowane pakiety, bardzo stabilne i bezpieczne. Niestety odbija się to kosztem ich świeżości — w stable nie znajdziemy najnowszych wydań programów.

Gałąź ta jest zalecana na produkcyjne systemy o krytycznym znaczeniu (szczególnie produkcyjne serwery, ale też bardzo istotne stanowiska biurkowe), gdzie kluczową rolę odgrywa niezawodność oprogramowania.

Aktualna gałąź stabilna nosi nazwę kodową Lenny, oznaczona jest numerem 5.0[1].


2.1.2 Testing

Testing jest gałęzią, w której odbywa się testowanie kolejnego stabilnego wydania. Stanowi kompromis między lekko przestarzałym i niezawodnym stable a świeżym i czasem stwarzającym problemy unstable. Znajdują się tu stosunkowo nowe pakiety, które pomyślnie przeszły wstępny sprawdzian w gałęzi niestabilnej.

Gałąź ta jest zalecana na systemy domowe. Może również być używana na mniej krytycznych systemach produkcyjnych.

Aktualna gałąź testowa nosi nazwę kodową Squeeze.


2.1.3 Unstable

Unstable jest gałęzią, w której odbywa się rozwój Debiana. Znajdziemy tutaj najnowsze pakiety, czasami zawierające (bywa że poważne) błędy — zwykle jednak są one szybko eliminowane. Zdarzają się też braki w zależnościach, kiedy nie wszystkie pakiety (lub nie dla wszystkich architektur) zostały jeszcze zbudowane.

Gałąź niestabilna przeznaczona jest dla deweloperów oraz raczej doświadczonych osób, które cenią sobie najświeższe wersje pakietów na systemie biurkowym i godzą się z ewentualnymi problemami, które mogą wyniknąć podczas używania tej gałęzi. Unstable zdecydowanie NIE nadaje się na systemy produkcyjne.

Gałąź niestabilna niezmiennie nosi nazwę kodową Sid.


2.2 Sposoby instalacji


2.2.1 Zwykły instalator

W przypadku tego instalatora mamy do dyspozycji kilkanaście płyt CD lub kilka płyt DVD. Na pierwszej płycie umieszczony jest instalator systemu oraz środowisko graficzne (na pierwszej płycie CD jest to GNOME, aczkolwiek istnieją alternatywne pierwsze CD zawierające KDE oraz Xfce z LXDE), na kolejnych pozostałe pakiety, w kolejności ich popularności. Do instalacji wystarczy tylko pierwsza płyta, kolejne są opcjonalne.

Jest to rekomendowany sposób instalacji w przypadku instalacji systemu na komputerze bez połączenia z internetem (warto wtedy mieć wszystkie płyty) oraz w miejscu, w którym połączenie z siecią jest naprawdę bardzo wolne lub nie da się go w ogóle uzyskać podczas podczas instalacji (np. karta sieciowa wymagająca specyficznego sterownika).

Większą ilość płyt opłaca się pobierać tylko dla wydania stabilnego. W przypadku dynamicznego testinga pakiety umieszczone na płytach zdezaktualizują się bardzo szybko (nawet w ciągu kilku dni).


2.2.2 Instalator netinstall

Instalator netinstall różni się od zwykłego tylko jedną rzeczą — nośnikiem. Dostępna jest jedna mała płyta (o rozmiarze poniżej 200 MB), z której zainstalować można tylko system podstawowy, natomiast resztę pakietów instaluje się już przez sieć (skąd nazwa).

Jest to rekomendowana metoda w przypadku, gdy możemy skonfigurować połączenie z siecią podczas samej instalacji i owe połączenie nie jest przesadnie wolne.


2.2.2.1 Bussinesscard

Istnieje jeszcze mniejszy wariant płyty netinstall o rozmiarze ok. 40MB — tzw. bussinesscard. Na płycie tej znajduje się wyłącznie instalator — również system podstawowy należy pobrać z sieci.


2.2.3 Debootstrap

Debootstrap jest specyficzną metodą instalacji, podczas której nie korzystamy z żadnego instalatora, tylko za pomocą programu debootstrap pobieramy i instalujemy pakiety we wskazanym miejscu, bezpośrednio z innego systemu (zainstalowanego na dysku lub Live'a).

Nie jest to metoda zalecana dla początkujących użytkowników i w tym dokumencie nie została ona omówiona.


2.3 Pobieranie obrazów płyt

Istnieje kilka metod pobierania obrazów płyt:

Sugerowanym sposobem pobrania obrazów płyt jest użycie klienta sieci BitTorrent. Pobierając w ten sposób nie ma ryzyka błędnego pobrania, co czasami zdarza się przy pobieraniu przez HTTP (po pobraniu przez HTTP dobrze jest samodzielnie zweryfikować poprawność obrazu przez porównanie sum kontrolnych md5[2]).

Oprócz powyższych, najbardziej znanych metod, dostępna jest jeszcze jedna, zaprojektowana specjalnie dla Debiana — jigdo (Jigsaw Download). W tym przypadku użytkownik za pomocą odpowiedniego narzędzia pobiera poszczególne pakiety z serwerów lustrzanych Debiana i automatycznie buduje z nich płytę instalacyjną. Jest to bardzo dobra metoda, pozwalająca na szybkie pobranie (de facto zbudowanie) płyty instalacyjnej, jednak ze względu na fakt, że jest ona dość specyficzna, nie jest zalecana dla początkujących użytkowników. Więcej informacji o jigdo znajdziesz pod adresem: http://www.debian.org/CD/jigdo-cd/.

Pod podanymi poniżej adresami znajdują się katalogi o nazwach alpha, amd64, arm, hppa, i386 itd. Są to architektury procesorów, dla których Debian jest wydawany. Najważniejsze to:

Jest mało prawdopodobne żebyś potrzebował inną niż wymienione architekturę (a jeśli posiadasz maszynę o innej architekturze, to z pewnością sam będziesz świetnie w architekturach zorientowany).


2.3.1 Stable

Najnowsze obrazy płyt dla stable można pobrać ze strony http://cdimage.debian.org/debian-cd/current/. Po wejściu do katalogu odpowiedniej architektury znajdziesz kolejne katalogi:

w których znajdują się pliki *.torrent i *.jigdo do pobrania CD i DVD przez BitTorrent lub jigdo oraz linki do pobrania CD i DVD przez HTTP.

Ponadto w katalogach list-cd i list-dvd znajdują się listy pakietów dostępnych na poszczególnych obrazach.


2.3.2 Testing


2.3.2.1 Zwykły instalator

Obrazy ze zwykłym instalatorem generowane są co tydzień (zwykle w poniedziałki, jednak nie jest to ścisłą regułą), a można je pobrać z http://cdimage.debian.org/cdimage/weekly-builds/.

Podobnie jak w przypadku stable, w katalogu tym znajdują się poszczególne architektury, w nich z kolei linki do obrazów CD i DVD do pobrania przez HTTP, BitTorrent (może być mało udostępniających) i jigdo (w poszczególnych katalogach).


2.3.2.2 Instalator netinstall

Obrazy z instalatorem netinstall generowane są codziennie. Można je pobrać ze strony http://cdimage.debian.org/cdimage/daily-builds/testing/arch-latest/.

I tutaj w katalogach z architekturami znajdują się (w osobnych podkatalogach) linki do pobrania obrazów CD przez HTTP, BitTorrent (może być mało udostępniających) i jigdo.


2.3.3 Unstable

Obecnie dla unstable dostępne są tylko instalatory netinstall, generowane codziennie. Można je pobrać ze strony http://cdimage.debian.org/cdimage/daily-builds/unstable/arch-latest/.

Podobnie jak dniówki testinga, dniówki unstable pobrać można przez HTTP, BitTorrent (może być mało udostępniających) i jigdo.

Uwaga! Ze względu na fakt, że nie ma pewności czy instalator na dniówce unstable nie zawiera błędów, zalecana jest instalacja testinga i późniejsza aktualizacja do gałęzi niestabilnej.


2.4 Nagrywanie płyt

Częstym błędem (zwłaszcza w Windows po zainstalowaniu popularnego programu WinRAR, kiedy Eksplorator Windows twierdzi, że pliki *.iso są archiwami) jest rozpakowanie obrazu płyty i nagranie plików po tym powstałych jako płyty z danymi — tak wypalony instalator nie będzie działał. Aby prawidłowo wypalić płytę należy w programie do nagrywania wybrać "Nagraj obraz płyty" i wskazać plik *.iso.

Popularne programy do nagrywania to np.:


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 3 - Instalacja systemu bazowego


W poniższym rozdziale szczegółowo opisuję proces instalacji Debiana. Robię to w rekomendowany sposób, tj. najpierw instaluję sam system bazowy, a następnie — już po uruchomieniu systemu — resztę pakietów.

Opis został wykonany w oparciu o instalator netinstall Debiana 5.0.1 (Lenny). W przypadku innych instalatorów oraz nowszych wydań Debiana, wystąpić mogą drobne różnice.


3.1 Przygotowanie do instalacji

Przed instalacją warto zebrać kilka istotnych informacji:

W kwestii monitora — na wszelki wypadek (prawie na pewno zostanie skonfigurowany automatycznie) dobrze znać odświeżanie pionowe i poziome oraz osiągane rozdzielczości. Informacje te powinny znajdować się w instrukcji, jeśli jej nie posiadasz to zazwyczaj można znaleźć specyfikację po wpisaniu modelu i marki w wyszukiwarce internetowej. Jeśli nie możesz znaleźć tych informacji, to przynajmniej powinieneś wiedzieć w jakiej rozdzielczości i przy jakim odświeżaniu może pracować Twój monitor.

Gdy już zdobędziesz potrzebne informacje, upewnij się, że w BIOS-ie bootowanie ustawione jest na napęd CD/DVD, włóż płytę z instalatorem i uruchom ponownie komputer. Instalację czas zacząć!


3.2 Ekran powitalny

Jeśli wszystko poszło jak należy i komputer uruchomił się z płyty, powinieneś zobaczyć ekran powitalny z logo Debiana i menu:

     	Install
     	Graphical install
     	Advanced options      >
     	Help

I w tym miejscu większość osób popełnia pierwszy błąd — wybiera Install (tekstowy instalator w trybie zwykłym), względnie Graphical install (graficzny instalator w trybie zwykłym). Zanim to zrobimy dobrze jest przejrzeć pomoc oraz opcje zaawansowane — czyli wybrać Help i Advanced options. Warto to robić zawsze, żeby wyrobić w sobie nawyk — podobną pomoc bowiem znajdziemy w każdym instalatorze Debiana i w większości systemów Live, zaś w opcjach zaawansowanych możemy w łatwy sposób dostroić instalator do naszych potrzeb.

W menu, po wciśnięciu Tab, możemy zmodyfikować (wg informacji znalezionych w pomocy) polecenie uruchamiające instalator.

Po wybraniu trybu instalatora w menu lub wpisaniu go ręcznie w pomocy — o czym za chwilę — zostanie uruchomiony instalator.


3.2.1 Pomoc

W pomocy znajdziesz wiele trybów i opcji, które możesz wybrać. Dostępne są następujące tryby instalatora:

Najważniejsze opcje:

Po przejrzeniu pomocy (strony zmienia się za pomocą klawiszy F1-F10) można wybrać własne opcje przez wpisanie:

     tryb opcja1 opcja2

np.:

     install vga=791

lub cofnąć się do menu przez wpisanie menu.


3.2.2 Opcje zaawansowane

W zaawansowanych opcjach można w menu znaleźć więcej możliwości uruchomienia instalatora.

Do podstawowego menu można się cofnąć wybierając Back....


3.2.3 Tryby instalatora


3.2.3.1 Tryb tekstowy i graficzny

Instalator tekstowy zbudowany jest z użyciem tekstowych okien dialogowych, zaś graficzny posiada interfejs w GTK+. Instalator graficzny różni się od tekstowego wyłącznie:

Poza tymi drobnymi różnicami — jest to dokładnie ten sam instalator.

Osobiście zalecam używanie instalatora tekstowego. Z prostego powodu: każdy użytkownik prędzej czy później (ze wskazaniem na prędzej) zetknie się z charakterystycznymi niebieskimi oknami debconfa — im szybciej się z nimi oswoi, tym lepiej dla niego. Instalator, który prowadzi użytkownika cały czas za rękę i — poza jednym krokiem — nie ma możliwości nic w komputerze zepsuć, jest najlepszą okazją, aby się z debconfem zapoznać. Poza tym instalator tekstowy wbrew pozorom nie jest wcale straszny — co prawda myszki do niczego nie użyjemy, ale nawigacja klawiaturą jest bardzo intuicyjna:


3.2.3.2 Tryb zwykły

W trybie zwykłym instalator zadaje tylko podstawowe pytania, konieczne do zainstalowania systemu. Tryb ten jest zalecany dla większości osób, niniejszy dokument opisuje instalację właśnie w tym trybie.


3.2.3.3 Tryb zaawansowany

Tryb zaawansowany przeznaczony jest dla bardziej zaawansowanych użytkowników, którzy chcą mieć większą kontrolę nad tym co i jak instalują. Instalator w tym trybie zadaje więcej pytań, ma również kilka dodatkowych opcji niedostępnych w zwykłym trybie, np. instalację zdalną przez SSH.


3.2.3.4 Tryb automatyczny

Jakaś nowość, tylko podejrzewam co to jest — do zbadania.


3.2.3.5 Tryb ratunkowy

Tryb ratunkowy służy do odzyskiwania programu rozruchowego (grub lub lilo), np. jeśli utracimy go w wyniku instalacji innego systemu, który go nadpisze.


3.3 Ustawienia języka


3.3.1 Język instalatora

W tym miejscu instalator jeszcze po angielsku prosi o wybranie języka. Przewijamy listę w dół do pozycji:

     Polish                 - Polski

i naciskamy Enter.

Jeśli instalator został uruchomiony z wyłączonym buforem ramki, to język polski będzie niedostępny.


3.3.2 Wariant klawiatury

Domyślny wybór w tym miejscu powinien być ustawiony wg języka, który wybraliśmy przed chwilą. W naszym przypadku jest to:

     polski (pl)

Ponieważ nie mamy powodu zmieniać, zatwierdzamy go Enterem.


3.4 Ładowanie dodatkowych składników instalatora

W tym kroku instalator kolejno:

Procesy te wykonane zostaną automatycznie, nie powinna być potrzebna żadna interakcja ze strony użytkownika.


3.5 Konfiguracja sieci


3.5.1 Wykrywanie sprzętu sieciowego

Najpierw instalator spróbuje wykryć karty sieciowe, co powinno mu się udać. Jeśli ta operacja nie powiedzie się, zostanie wyświetlona lista modułów, które być może trzeba załadować, aby wykryć kartę sieciową. Jeśli jej nie posiadasz lub na liście nie ma sterownika dla Twojej karty wybierz pierwszą pozycję:

     brak karty Ethernet

Wówczas instalator pominie kolejny punkt dotyczący konfiguracji połączenia.


3.5.2 Konfiguracja połączenia

W pierwszej kolejności instalator spróbuje skonfigurować połączenie DHCP, jeśli mu się to powiedzie przejdzie do kolejnego punktu.

Jeśli próba ta nie zakończy się sukcesem, instalator wyświetli ekran z czterema opcjami:

     			Ponów konfigurację sieci
     			Ponów automatyczną konfigurację sieci z nazwy hosta DHCP
     			Konfiguruj sieć ręcznie
     			
     			Nie konfiguruj sieci teraz

Za pomocą których możemy:

Zależnie od tego jak zbudowana jest nasza sieć wybieramy odpowiednią opcję. Jeśli komputer nie jest połączony z siecią lub nie możemy w tej chwili skonfigurować połączenia wybieramy ostatnią opcję.


3.5.3 Nazwa komputera i domeny

W tym punkcie należy podać nazwę komputera i domeny.

Nazwa komputera jest nazwą, pod którą będzie identyfikowany w sieci (oraz która będzie wyświetlana w terminalu jako użytkownik@komputer). Jeśli instalujesz system w większej sieci prawdopodobnie nazwa komputera ma znaczenie i powinieneś wpisać nazwę podaną przez administratora sieci. W każdym innym przypadku możesz tu wpisać dosłownie cokolwiek.

Nazwa domeny jest częścią adresu sieciowego podaną po prawej stronie hosta. Jeśli Twój komputer nie jest podpięty pod żadną domenę (a jeżeli jest — wiesz o tym), pozostaw to pole puste.


3.5.4 Ustawianie czasu

Jeśli sieć została skonfigurowana prawidłowo, instalator zsynchronizuje zegar z serwerem czasu.

Proces ten wykonywany jest automatycznie, nie powinna być potrzebna żadna interakcja ze strony użytkownika.


3.6 Partycjonowanie dysku

Uwaga! Poniższy krok jest jedynym, podczas którego możesz coś realnie zepsuć w komputerze. Z tego powodu zalecane jest zachowanie szczególnej uwagi.

Najpierw instalator wykryje podłączone do komputera dyski (jeśli to się nie powiedzie, poprosi o ręczne wybranie modułu i ponowi wykrywanie), po czym załaduje dodatkowe moduły i uruchomi program partycjonujący.

Do wyboru jest kilka sposobów partycjonowania:

     		Przewodnik - cały dysk
     		Przewodnik - cały dysk i ustawienie LVM
     		Przewodnik - cały dysk i ustawienie szyfrowanego LVM
     		Ręcznie

dzięki którym możemy spartycjonować dysk ręcznie lub automatycznie, za pomocą kilku schematów. Rekomenduję partycjonowanie ręczne — lepiej poświęcić kilka dodatkowych minut, żeby spartycjonować dysk oraz pomontować partycje dokładnie tak jak chcemy.

Zanim przejdę do części praktycznej, pokrótce przedstawię teorię na temat partycjonowania dysku — omówię standard struktury katalogów w systemach uniksowych (FHS, Filesystem Hierarchy Standard[4]) oraz podstawowe systemy plików. Dopiero wtedy pokażę jak utworzyć nową partycję oraz jak zamontować już istniejącą.


3.6.1 Główne katalogi

Absolutnie konieczne jest utworzenie dwóch partycji: / oraz partycji wymiany (swap). Dobrym zwyczajem jest umieszczenie /home/ na oddzielnej partycji. Jeżeli chcemy zainstalować kilka systemów linuksowych warto również /boot/ umieścić na innej partycji i współdzielić ją — łatwiej wtedy skonfigurować program rozruchowy dla kilku systemów (z drugiej strony może się pojawić problem, gdy jądra dwóch systemów będą posiadały dokładnie taką samą nazwę), pamiętaj tylko, żeby program rozruchowy zainstalować tylko w jednym systemie. W przypadku niektórych systemów plików na partycji /, na których program rozruchowy nie działa poprawnie, osobna partycja /boot/ z innym systemem plików jest koniecznością.

Dodatkowe partycje, inne niż te z uniksowej struktury katalogów (np. partycja z jakimiś danymi, z innym systemem operacyjnym, itd.) należy zamontować w podkatalogu utworzonym w /mnt/.


3.6.1.1 Katalog główny (root, /)

Katalog / lub tzw. root (czyli "korzeń" całego drzewa katalogów; nie mylić z kontem administratora, ani z jego katalogiem domowym /root/) to główny katalog całego systemu — w nim znajdują się wszystkie inne zasoby, również te umieszczone fizycznie na innych nośnikach.

W katalogu tym raczej nie powinny być przechowywane żadne pliki ani tworzone inne niż określone w FHS katalogi. Odejście od tej zasady wprawdzie nie spowoduje nieprawidłowego działania systemu, jednak dla zachowania przejrzystości zaleca się jednak do niej stosować.

Rozmiar partycji, na której zamontowany jest / zależy od preferencji użytkownika. Niektórzy wyczynowcy potrafią zainstalować w pełni sprawny system na partycji o rozmiarze poniżej 1 GB, z kolei dla osób, które lubią eksperymenty z oprogramowaniem nawet 10 GB może być niewystarczające. Przeciętnemu użytkownikowi powinno wystarczyć na partycję główną ok. 5-10 GB miejsca (zakładając, że katalog /home/ zostanie umieszczony na oddzielnej partycji).


3.6.1.2 Katalog /bin/

Katalog /bin/ zawiera podstawowe programy dostępne dla każdego użytkownika, np. cp, mount, większość powłok.

Katalog ten nie powinien być umieszczany na osobnej partycji.


3.6.1.3 Katalog /boot/

Katalog /boot/ jest miejscem, w którym znajdują się pliki potrzebne do zbootowania systemu — jądro, initrd i sam program rozruchowy.

Jeżeli chcesz umieścić ten katalog na osobnej partycji, przeznacz na nią ok. 50 MB. Jeśli chcesz zainstalować więcej niż dwa systemy uniksowe dodaj po 25MB dla trzeciego i każdego z kolejnych systemów.

Partycja, na której znajduje się katalog /boot/ powinna mieć ustawioną flagę uruchomieniową (bootflag). Jeśli umieściłeś ten katalog na osobnej partycji, to właśnie ona powinna mieć ją ustawioną. W przeciwnym wypadku powinna być nią oznaczona partycja /.


3.6.1.4 Katalog /dev/

W katalogu /dev/ znajdują się pliki urządzeń (dyski, karty dźwiękowe, itp.) oraz pliki specjalne (np. /dev/null, /dev/zero).

Ponieważ katalog ten zawiera pliki wirtualne, umieszczanie go na osobnej partycji mija się z celem.


3.6.1.5 Katalog /etc/

Katalog /etc/ zawiera główne pliki konfiguracyjne systemu. Nikt poza administratorem nie powinien mieć prawa do zapisu w tym katalogu.

Jeżeli chcesz umieścić /etc/ na osobnej partycji wystarczy, że przeznaczysz na nią ok. 15-20 MB. W praktyce jednak rzadko /etc/ umieszcza się na osobnej partycji, wystarczy po prostu regularnie wykonywać kopie zapasowe tego katalogu — archiwum po skompresowaniu często mieści się nawet na dyskietkę.


3.6.1.6 Katalog /home/

W katalogu /home/ znajdują się katalogi domowe zwykłych użytkowników, każdy w osobnym podkatalogu (domyślnie /home/nazwa_użytkownika/). W katalogach domowych użytkownicy przechowują swoje dane, osobiste pliki konfiguracyjne.

Zaleca się umieszczenie tego katalogu na osobnej partycji. Praktycznie nie istnieje pojęcie „zbyt duży rozmiar” dla tej partycji — przeznacz na nią tyle miejsca, ile masz do dyspozycji po utworzeniu pozostałych partycji.


3.6.1.7 Katalog /lib/

W katalogu /lib/ znajdują się podstawowe współdzielone biblioteki oraz moduły jądra systemu.

Katalog ten nie powinien być umieszczany na osobnej partycji.


3.6.1.8 Katalog /media/

W katalogu /media/ znajdują się punkty montowania nośników wymiennych — napędy CD i DVD, dyski podłączane przez USB, dyskietki, itp.

Ponieważ w tym katalogu nie są przechowywane żadne dane, tylko montowane inne partycje, umieszczanie go na osobnej partycji mija się z celem.


3.6.1.9 Katalog /mnt/

W katalogu /mnt/ znajdują się punkty montowania dla dysków zainstalowanych w komputerze na stałe. Przy czym część użytkowników montuje w tym katalogu, zamiast w /media, również nośniki wymienne.

Ponieważ w tym katalogu nie są przechowywane żadne dane, tylko montowane inne partycje, umieszczanie go na osobnej partycji mija się z celem.


3.6.1.10 Katalog /proc/

W katalogu /proc/ znajdują się wirtualne pliki, które zawierają dane o aktualnie uruchomionych procesach oraz o niektórych urządzeniach (np. procesorach, pamięci RAM).

Ponieważ katalog ten zawiera pliki wirtualne, umieszczanie go na osobnej partycji mija się z celem.


3.6.1.11 Katalog /root/

Katalog /root/ jest katalogiem domowym administratora systemu.

Katalog ten nie powinien być umieszczany na osobnej partycji.


3.6.1.12 Katalog /sbin/

Katalog /sbin/ zawiera podstawowe programy, dostępne tylko dla administratora, o krytycznym dla działania systemu znaczeniu.

Katalog ten nie powinien być umieszczany na osobnej partycji.


3.6.1.13 Katalog /tmp/

Katalog /tmp/ przeznaczony jest na pliki tymczasowe. Podczas uruchamiania systemu zawartość tego katalogu jest usuwana.

W przypadku systemów biurkowych raczej nie ma zwyczaju umieszczania /tmp/ na osobnej partycji, choć wg niektórych osobna partycja dla tego katalogu jest dobrą praktyką — chroni katalog główny przed przypadkowym zapełnieniem w 100%, dzięki odseparowaniu tego katalogu można również ustawić inne opcje montowania.


3.6.1.14 Katalog /usr/

W katalogu /usr/ znajdują się dane, do których użytkownik nie powinien mieć prawa do zapisu. Bezpośrednio w tym katalogu nie powinny się znajdować żadne pliki, jedynie w jego podkatalogach. Przy czym ściśle określone jest co w jakich podkatalogach się znajduje:

Raczej nie ma zwyczaju umieszczania tego katalogu na osobnej partycji.


3.6.1.15 Katalog /var/

W katalogu /var/ znajdują się często zmieniające się pliki systemowe, takie jak logi, cache, bazy danych, pliki blokad, itp.

Na systemie biurkowym raczej nie ma zwyczaju umieszczania /var/ na osobnej partycji.


3.6.1.16 Partycja wymiany (swap)

Partycja wymiany służy do tymczasowego przechowywania danych jeżeli ich ilość przekracza ilość dostępnej pamięci RAM lub gdy korzystniej jest przechowywać je na dysku fizycznym. Również tutaj umieszczana jest zawartość pamięci RAM podczas hibernacji systemu.

Dawniej była ścisła reguła, określająca rozmiar partycji wymiany na 2×RAM, wciąż często przytaczana. Jednak powstała ona w czasach, gdy komputery wyposażone w 64 MB RAM-u były bardzo dobrymi maszynami, a 128 MB leżało dla większości osób wyłącznie w sferze marzeń. Obecnie, gdy do dyspozycji mamy setki, a nawet tysiące MB pamięci, reguła ta się zdezaktualizowała. Można przyjąć następujące kryteria (zakładając, że nie zamierzamy korzystać z hibernacji):

Należy jednak mieć na uwadze, że zalecenia te obowiązują tylko jeśli nie będziemy wprowadzać systemu w stan hibernacji — w przeciwnym wypadku należy stosować się do starej zasady o dwukrotności pamięci RAM.

Partycję wymiany można współdzielić między kilka systemów, pod warunkiem jednak, że nie korzystamy z hibernacji — jeśli tak, to należy utworzyć osobne partycje dla każdego systemu.


3.6.2 Systemy plików

GNU/Linux obsługuje wiele systemów plików. Podczas instalacji Debiana do wyboru mamy 5 z nich:

Mają one różne charakterystyki, niektóre doskonale się sprawdzają przy obsłudze dużej ilości małych plików, inne świetnie się sprawują z dużymi plikami. Niektóre mają niemal idealne wsparcie, niektóre oferują wiele ciekawych funkcji.

Bardzo dobre porównania systemów plików znajdziesz na stronach http://www.debian-administration.org/articles/388 oraz http://rainbow.mimuw.edu.pl/SO/Projekt03-04/temat5-g2/prezentacjaBlazej/prezentacjaBlazej.htm [5]. Skrócony opis znajdziesz poniżej.


3.6.2.1 Ext2 i Ext3

Rodzina systemów plików Ext (w stabilnym wydaniu Debiana dostępne są wersje 2 i 3), jest najpopularniejsza. Te systemy plików nie oferują może najlepszych osiągów, za to ich obsługa uważana jest za najlepszą. Dostępnych jest wiele narzędzi do ich naprawy oraz obsługi. Z tego powodu będzie to najlepszy wybór, jeśli nie jesteś pewien na jaki system plików powinieneś się zdecydować.

Same Ext2 i Ext3 niewiele się różnią, dzięki czemu są w pełni kompatybilne ze sobą — można bez problemu dokonywać konwersji z wersji 2 do wersji 3 i odwrotnie. Najważniejszą zmianą w Ext3 jest wprowadzenie mechanizmu księgowania[6].


3.6.2.2 XFS (TODO)

O XFS


3.6.2.3 ReiserFS (TODO)

O Reiserze


3.6.2.4 JFS (TODO)

O JFS


3.6.3 Utworzenie nowej partycji

Najpierw pokażę jak utworzyć nową partycję — w tym przykładzie będzie to partycja zamontowana na /home/ z systemem plików XFS.

Jeżeli na dysku nie zakładane były dotąd żadne partycje, to należy na nim utworzyć nową tablicę partycji.

Wybieramy wolną przestrzeń (lub istniejącą partycję, którą chcemy wykorzystać; w tym wypadku będzie to jednak wolna przestrzeń) i naciskamy Enter. Do wyboru będą trzy opcje:

     		Utwórz nową partycję
     		Automatycznie partycjonuj wolną przestrzeń
     		Pokaż informacje o Cylindrach/Głowicach/Sektorach

z których wybieramy tę pierwszą — Utwórz nową partycję. Na nowym ekranie ustalamy wielkość partycji. Można to zrobić na dwa sposoby:

Dodatkowo można użyć skrótu max oznaczającego całą dostępną przestrzeń.

Po ustaleniu rozmiaru wybieramy rodzaj nowej partycji (podstawowa lub logiczna) oraz jej umiejscowienie na wolnej przestrzeni (początek lub koniec).

Następnie przechodzimy do okna z ustawieniami nowej partycji:

     		Ustawienia partycji:
     		    Użyj jako:              System plików Ext3 z księgowaniem
     		    Punkt montowania:       /
     		    Opcje montowania:       defaults
     		    Etykieta:               brak
     		    Bloki zarezerwowane:    5%
     		    Typowe zastosowanie:    standard
     		    Flaga uruchomieniowa:   wyłączona

gdzie wykonujemy końcową konfigurację partycji.


3.6.3.1 Użyj jako

W tym miejscu wybieramy system plików, który chcemy założyć na partycji (lub czy chcemy użyć dany wolumin jako macierz RAID lub LVM). Możemy również wybrać opcję nie używaj tej partycji, gdy nie chcemy (lub z jakiś względów nie możemy) mieć do niej dostępu w systemie.

W poniższym przykładzie zakładamy system plików XFS, więc wybieramy linijkę

     			System plików XFS z księgowaniem

i naciskamy Enter.


3.6.3.2 Punkt montowania

W tym miejscu ustawiamy punkt montowania danej partycji. Mamy do wyboru kilka predefiniowanych pozycji (wraz z krótkim opisem) oraz Wprowadź ręcznie dla innych punktów montowania i Nie montuj tego jeśli nie chcemy automatycznie montować tej partycji.

W poniższym przykładzie konfigurujemy partycję /home/, więc wybieramy tę pozycję na liście i naciskamy Enter.


3.6.3.3 Opcje montowania

w tym miejscu możemy wybrać kilka dodatkowych opcji montowania. Najlepiej jednak w tej chwili zostawić defaults, a ewentualne zmiany wprowadzić w pliku /etc/fstab/ w już zainstalowanym systemie.


3.6.3.4 Etykieta

W tym miejscu możemy nadać partycji etykietę, czyli zrozumiałe dla człowieka oznaczenie partycji, po którym możemy ją identyfikować.


3.6.3.5 Bloki zarezerwowane

W tym miejscu możemy określić procentową liczbę miejsca zarezerwowanego tylko dla administratora systemu. Warto to zrobić praktycznie tylko na partycji zamontowanej na /. Szczególnie nie wato tego robić na partycji /home/, gdzie root nie powinien posiadać w ogóle swoich plików.

Nie dla wszystkich systemów plików ta opcja jest dostępna.


3.6.3.6 Typowe zastosowanie

W tym miejscu możemy dostosować opcje systemu plików do typowego użycia, zależnie od tego czy planujemy na nim trzymać dużo plików o niewielkich rozmiarach lub lub mniejszą ilość o większym rozmiarze. Jeśli nie jesteś pewien co powinieneś wybrać najlepiej zostawić domyślne standard.

Nie dla wszystkich systemów plików ta opcja jest dostępna.


3.6.3.7 Flaga uruchomieniowa

W tym miejscu możemy oznaczyć lub odznaczyć partycję flagą uruchomieniową. Powinna ona być ustawiona na partycji, na której znajduje się program rozruchowy (grub lub lilo) — czyli /boot/ jeśli istnieje, a w pozostałych przypadkach /.


3.6.4 Zamontowanie istniejącej partycji

W tym momencie pokażę jak zamontować istniejącą już partycję. W poniższym przykładzie będzie to partycja /mnt/dane/ z systemem plików ext3.

Wybieramy w programie partycjonującym odpowiednią partycję i naciskamy Enter. Przechodzimy po tym do okna z ustawieniami partycji. W nagłówku mamy informację o tym jaki system plików znajduje się na danej partycji, np.:

     		Ta partycja jest sformatowana z wykorzystaniem System plików ext3
     		z księgowaniem.

Poniżej widnieje kilka opcji, w tej chwili interesuje nas tylko pierwsza:

     		    Użyj jako:              nie używaj

gdzie wybieramy system plików taki, jaki jest założony na partycji.

Po tej operacji dostępnych będzie więcej opcji, z których uwagę należy zwrócić na:

     		    Formatuj partycję:      nie, zachowaj istniejące dane

gdzie ustalamy czy dane na partycji mają zostać zachowane. Domyślnym wyborem jest ich pozostawienie, jeśli chcemy jednak partycję sformatować wybieramy tę pozycję i naciskamy Enter — instalator poinformuje nas, że partycja zostanie sformatowana, a dane na niej zostaną stracone.

Pozostałe opcje zostały opisane w poprzedniej części Utworzenie nowej partycji, Rozdział 3.6.3.


3.6.5 Zapisanie zmian w partycjach

Po ustawieniu wszystkich partycji należy zapisać zmiany — do tej pory wszystkie edycje wykonywaliśmy „wirtualnie”. W programie partycjonującym wybieramy linijkę:

     		Zakończ partycjonowanie i zapisz zmiany na dysku

i naciskamy Enter. Instalator pokaże jakich operacji dokonaliśmy — jakie partycje zostały utworzone oraz które zostaną sformatowane — i poprosi o zatwierdzenie zmian.


3.7 Wstępna instalacja systemu podstawowego

W tym miejscu instalator zainstaluje wstępny system podstawowy.

Proces ten wykonywany jest automatycznie, nie powinna być potrzebna żadna interakcja ze strony użytkownika.


3.8 Tworzenie kont użytkowników

W tym kroku tworzymy dwa konta — roota, czyli administratora systemu, oraz pierwsze konto użytkownika, z którego będziemy korzystać podczas codziennej pracy.


3.8.1 Konto administratora

Ponieważ login administratora to zawsze root, instalator prosi tylko o podanie hasła dla niego (z potwierdzeniem). Hasło to nie powinno być łatwe do odgadnięcia. Nie powinieneś go zdradzać osobom postronnym.


3.8.2 Konto użytkownika

W pierwszym oknie podajemy pełną nazwę użytkownika, np. Jan Kowalski (możemy też zostawić to pole puste). Następnie podajemy login użytkownika, np. jan oraz hasło (z potwierdzeniem).


3.9 Konfiguracja menedżera pakietów

Najpierw instalator przeskanuje nośnik instalacyjny w poszukiwaniu pakietów, następnie poprosi o wybranie repozytorium sieciowego. W tym celu najpierw zapyta o kraj, w którym się znajdujemy (lub do którego mamy najbliżej), następnie poda listę serwerów lustrzanych znajdujących się w wybranym kraju.

Następnie instalator poprosi o podanie danych serwera pośredniczącego (proxy) — jeśli z takowego nie korzystamy, zostawiamy to pole puste — po czym pobierze z serwera dane o dostępnych pakietach.


3.10 Instalacja systemu podstawowego


3.10.1 Badanie popularności pakietów

W tym miejscu instalator poprosi o wybranie czy chcesz wziąć udział w konkursie na najpopularniejszy pakiet.

Jeśli zdecydujesz się w nim uczestniczyć, Twój system będzie raz w tygodniu anonimowo wysyłał deweloperom informacje o zainstalowanych pakietach. Zgromadzone w ten sposób informacje pomogą w najlepszym rozmieszczeniu pakietów na płytach instalacyjnych.

O ile nie masz poważnych powodów, żeby nie brać udziału w przedsięwzięciu, powinieneś odpowiedzieć na pytanie twierdząco.

Więcej informacji o tej idei oraz zgromadzone statystyki znajdziesz na stronie http://popcon.debian.org.


3.10.2 Wybór zestawów pakietów

Następnie instalator poprosi o wybór grup pakietów, które chcemy zainstalować. Do wyboru są:

     			Środowisko graficzne
     			Serwer WWW
     			Serwer druku
     			Serwer DNS
     			Serwer plików
     			Serwer pocztowy
     			Baza danych SQL
     			Laptop
     			System podstawowy

Zalecam w tej chwili wybranie tylko systemu podstawowego, ewentualnie również zestawu dla laptopów jeśli instalujemy Debiana na tego typu sprzęcie. Resztę pakietów doinstalujemy już po uruchomieniu działającego systemu (możemy później do tych zestawów powrócić, zobacz: tasksel, Rozdział 7.2.5, lub wybrać pakiety do instalacji ręcznie).


3.10.3 Instalacja i aktualizacja pakietów

W tym kroku zostanie zainstalowana reszta pakietów i — jeśli w repozytorium sieciowym znajdują się już jakieś aktualizacje — zaktualizowane wcześniej zainstalowane pakiety. Czas trwania procesu zależy od wielu czynników — m.in. rodzaju nośnika instalacyjnego, szybkości połączenia internetowego, szybkości komputera, liczby wybranych do instalacji pakietów — proces ten może zająć kilka, kilkanaście albo i kilkadziesiąt minut.

Instalacja wykonywana jest automatycznie, nie powinna być potrzebna żadna interakcja ze strony użytkownika — możesz więc tymczasowo zająć się czymś innym.


3.11 Instalacja programu rozruchowego

W tym kroku zostanie zainstalowany program rozruchowy — program, który po włączeniu komputera uruchamia wybrany system operacyjny.

Domyślnie instalowany jest grub. Jeśli preferujesz lilo (lub nie chcesz instalować żadnego programu rozruchowego) — przerwij jego instalację za pomocą przycisku Escape. Będziesz mógł wtedy zmienić program rozruchowy lub pominąć jego instalację.


3.11.1 Poszukiwanie innych systemów operacyjnych

Instalator wyszuka inne zainstalowane na komputerze systemy operacyjne i — jeśli jakieś znajdzie — doda je do listy wyboru programu rozruchowego.


3.11.2 Wybór miejsca instalacji

Powinieneś zdecydować teraz czy chcesz zainstalować gruba lub lilo w głównym sektorze rozruchowym (MBR). W większości przypadków powinieneś odpowiedzieć twierdząco.

Uwaga! Jeśli instalator nie wykrył innego systemu operacyjnego, instalacja programu rozruchowego w MBR uniemożliwi jego uruchomienie. Później można oczywiście ręcznie dopisać ów inny system operacyjny do programu rozruchowego.


3.12 Kończenie procesu instalacji

Następnie instalator zacznie wykonywać operacje konieczne do prawidłowego zakończenia instalacji systemu, poprosi o wyjęcie nośnika instalacyjnego aby system uruchomił się z dysku twardego i zrestartuje komputer.

Proces instalacji systemu został ukończony!


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 4 - Antrakt


Po ponownym uruchomieniu systemu (zakładając, że zainstalowaliśmy w zalecany sposób, tj. tylko system podstawowy) mamy goły, wyłącznie tekstowy system z niewielką liczbą oprogramowania. Jeśli chcemy dokonać jakiś podstawowych zmian — jest to najlepszy do tego moment.

Do przykładowych operacji, które najlepiej wykonać na tym etapie należą m.in.:

Gdy dokonamy tych zmian, możemy przystąpić do instalacji reszty pakietów.

(Do rozwinięcia...)


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 5 - Środowisko graficzne


5.1 Instalacja serwera graficznego

Zanim zainstalujemy środowisko graficzne, powinniśmy zainstalować serwer X[7], zwany również X Window System[8] lub X11.

Obecnie najpopularniejszą implementacją serwera graficznego jest Xorg (właściwie X.Org).


5.1.1 Instalacja Xorga

Instalacja Xorga i koniecznych do uruchomienia X elementów (np. czcionek) ogranicza się do wydania jako root polecenia:

     aptitude -R install xorg

lub, jeśli wolimy korzystać z apt-geta i pokrewnych (zobacz Zarządzanie pakietami, Rozdział 7.2):

     apt-get install xorg

W rezultacie menedżer pakietów pobierze ok. 38 MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. 84 MB. Po pobraniu i rozpakowaniu, APT przystąpi do konfiguracji Xorga.


5.1.2 Konfiguracja Xorga

Podczas instalacji Xorga za pomocą menedżera pakietów, dochodzi do konfiguracji metodą debianową (czyli poprzez debconfa, zobacz również debconf, Rozdział 7.2.6). Później można ponowić tę konfigurację za pomocą polecenia:

     dpkg-reconfigure xserver-xorg

Od kiedy konfiguracja sterownika graficznego, częstotliwości odświeżania oraz obsługiwanych rozdzielczości odbywa się w Xorgu automatycznie, debconf umożliwia tylko podstawową konfigurację. Jeśli w wyniku takiej automatycznej konfiguracji serwer X nie działa tak jak sobie tego życzysz, użyj natywnej metody X11.


5.1.2.1 Metoda debianowa

Najpierw debconf zapyta czy chcesz korzystać z interfejsu bufora ramki (ang. framebuffer). Teoretycznie nie powinno być z nim żadnego problemu, jednak jeśli jego włączenie sprawia jakieś kłopoty — możesz spokojnie go wyłączyć.

Następnie zostaniesz zapytany czy chcesz aby system samodzielnie wykrył układ klawiatury. Jeśli chcesz zmienić lub skonfigurować układ po raz pierwszy, odpowiedz na pytanie twierdząco. Jeśli już wcześniej ustawiłeś układ i chcesz go zachować — wybierz Nie.

W następnym kroku debconf poprosi o podanie reguły XKB — w większości przypadków powinieneś pozostawić domyślną regułę xorg, po czym zostaniesz poproszony o podanie modelu klawiatury — większość użytkowników powinna podać pc105.


5.1.2.2 Metoda natywna

Aby skonfigurować Xorg metodą natywną należy jako root, przy wyłączonym X, wykonać polecenie:

     X -configure

W efekcie powstanie plik /root/xorg.conf.new, który możemy przenieść do /etc/X11/xorg.conf w całości lub fragmentarycznie.


5.1.3 Opis podstawowych sekcji w pliku konfiguracyjnym X (TODO)

TODO


5.2 Instalacja środowiska graficznego


5.2.1 KDE 3.x

KDE to kompleksowe środowisko graficzne, w skład którego — oprócz podstawowych aplikacji, takich jak menedżer okien czy panel — wchodzi wiele rozmaitych aplikacji, m.in. do przeglądania stron WWW, komunikacji ze znajomymi, pakiet biurowy, programy do rysowania i składania tekstów, odtwarzacze, organizery i różnorakie narzędzia.

KDE zbudowane jest w sposób monolityczny, tj. aplikacje należące do KDE współdzielą między sobą biblioteki. O ile dla użytkowników KDE ma to pewne zalety, o tyle sprawia problemy użytkownikom innych środowisk, którzy chcą skorzystać z jakiejś aplikacji należącej do stajni KDE — instalacja choćby najmniejszego programu będzie skutkowała instalacją, jako zależności, dużej części środowiska, a później podczas uruchamiania — uruchomienia środowiska w tle.

KDE 3.x wykorzystuje do tworzenia interfejsu graficznego bibliotekę Qt3.

Ta seria środowiska dostępna jest w stabilnym wydaniu Debiana.

Zobacz również:


5.2.1.1 Minimalna instalacja KDE 3.x

Aby zainstalować KDE 3.x w wersji podstawowej wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install kde-core kde-i18n-pl kdm

lub

     apt-get install kde-core kde-i18n-pl kdm

W rezultacie zainstalowane zostaną podstawowe elementy KDE, polska wersja językowa oraz menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. 80 MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. 210 MB przestrzeni dyskowej.

Jest to zalecana metoda instalacji środowiska KDE.


5.2.1.2 Pełna instalacja KDE 3.x

Jeśli ktoś woli zainstalować większą ilość programów, może zainstalować od razu pełny zestaw środowiska. W tym celu wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install kde kde-i18n-pl kdm

lub

     apt-get install kde kde-i18n-pl kdm

W efekcie zainstalowane zostaną wszystkie oficjalne elementy środowiska KDE, polska wersja językowa oraz menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. 300 MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. 790 MB przestrzeni dyskowej.


5.2.2 KDE 4.x

KDE 4.x to nowsza seria tego środowiska graficznego. Chociaż nie wszystkie aplikacje wcześniejszej serii KDE zostały przeportowane lub nie osiągnęły jeszcze pełnej funkcjonalności (aczkolwiek większość jest już dostępna), deweloperzy środowiska zdecydowali, że jest to obecnie „obowiązujące” wydanie.

Interfejs graficzny KDE 4.x został przepisany w oparciu o bibliotekę Qt4.

Ta seria środowiska dostępna jest w niestabilnej i testowej gałęzi Debiana.

Zobacz również:


5.2.2.1 Minimalna instalacja KDE 4.x

Jeśli ktoś chce zainstalować tylko podstawowy zestaw KDE 4.x wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install kde-minimal kde-l10n-pl kdm

lub

     apt-get install kde-minimal kde-l10n-pl kdm

W rezultacie zainstalowane zostaną podstawowe elementy środowiska KDE, polska wersja językowe oraz menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. X MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. Y MB przestrzeni dyskowej.


5.2.2.2 Standardowa instalacja KDE 4.x

Aby zainstalować standardowy zestaw KDE 4.x wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install kde-standard kde-l10n-pl kdm

lub

     apt-get install kde-standard kde-l10n-pl kdm

W rezultacie zainstalowane zostaną standardowe elementy środowiska KDE, polska wersja językowe oraz menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. X MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. Y MB przestrzeni dyskowej.

Jest to zalecana metoda instalacji środowiska KDE w wersji 4.x.


5.2.2.3 Pełna instalacja KDE 4.x

Jeśli ktoś woli zainstalować większą ilość programów, może zainstalować od razu pełny zestaw środowiska. W tym celu wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install kde-full kde-l10n-pl kdm

lub

     apt-get install kde-full kde-l10n-pl kdm

W rezultacie zainstalowane zostaną wszystkie oficjalne elementy środowiska KDE, polska wersja językowe oraz menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. X MB danych, które po rozpakowaniu zajmą ok. Y MB przestrzeni dyskowej.


5.2.3 GNOME

GNOME jest drugim kompleksowym środowiskiem graficznym, również dla niego dostępne są wszelkie aplikacje, które są używane na przeciętnym systemie biurkowym — przeglądarki, odtwarzacze, pakiety biurowe, itd.

W odróżnieniu od KDE, GNOME zbudowany jest bardziej modułowo. Dzięki temu instalacja i używanie aplikacji należących do GNOME w innym środowisku jest stosunkowo bezbolesne.

GNOME do tworzenia interfejsów graficznych wykorzystuje bibliotekę GTK+.

Zobacz również:


5.2.3.1 Minimalna instalacja GNOME

Aby zainstalować minimalny zestaw programów GNOME wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install gnome-core gdm

lub

     apt-get install gnome-core gdm

W rezultacie zainstalowane zostaną podstawowe elementy środowiska GNOME i menedżer logowania. Konieczne będzie pobranie ok. 100 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 340 MB przestrzeni dyskowej.

Jest to zalecana metoda instalacji środowiska GNOME.


5.2.3.2 Pełna instalacja GNOME

Jeśli ktoś woli zainstalować większą ilość programów, może zainstalować od razu pełny zestaw środowiska. W tym celu wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install gnome gdm

W rezultacie zainstalowane środowisko z dodatkowymi komponentami. Konieczne będzie pobranie ok. 350 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 920 MB przestrzeni dyskowej.


5.2.4 Xfce

Xfce w założeniach jego twórców miał być lekkim środowiskiem graficznym. Choć w obecnych wersjach nieco tej lekkości uleciało, nadal jest on lżejszy niż KDE czy GNOME. Dla tego środowiska powstało mniej dedykowanych programów, jednak bez problemu da się na nim pracować — w razie czego można się posiłkować aplikacjami powstałymi niezależnie — np. lukę w postaci braku dedykowanej przeglądarki śmiało wypełnia popularny Firefox, pakietu biurowego — OpenOffice, itd.

Podobnie jak GNOME, Xfce zbudowany jest w sposób modularny. Ponadto środowiskowe biblioteki są dużo mniejsze, więc używanie programów z Xfce w innych środowiskach jest niemalże bezbolesne.

Xfce do tworzenia interfejsów graficznych wykorzystuje bibliotekę GTK+.

Zobacz również:


5.2.4.1 Minimalna instalacja Xfce

Aby zainstalować minimalny zestaw programów Xfce, wystarczy wykonać polecenie:

     aptitude -R install xfce4 slim

lub

     apt-get install xfce4 slim

W rezultacie zainstalowane zostaną podstawowe elementy środowiska Xfce oraz menedżer logowania Slim (alternatywnie można zainstalować qingy, XDM lub GDM). Konieczne będzie pobranie ok. 30 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 82 MB przestrzeni dyskowej.

Więcej programów opisałem w części Aplikacje dla środowiska Xfce, Rozdział 6.4.


5.2.4.2 Pełna instalacja Xfce

Jeśli ktoś woli zainstalować od razu większą ilość programów, może to zrobić za pomocą polecenia:

     aptitude -R install xfce4 xfce4-goodies slim

lub

     apt-get install xfce4 xfce4-goodies slim

W rezultacie, oprócz podstawowych elementów środowiska, zainstalowane zostaną dedykowany dla Xfce terminal, mikser dźwięku, tematy menedżera okien, konfigurator drukarek i aplikacji do graficznych powiadomień o zdarzeniach. Dodatkowo menedżer logowania Slim (alternatywnie można zainstalować qingy, XDM lub GDM). Konieczne będzie pobranie ok. 36 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 117 MB przestrzeni dyskowej.


5.2.5 LXDE

LXDE jest dość młodym projektem. Jego twórcy postawili sobie za cel stworzenie bardzo lekkiego środowiska graficznego, które nie będzie używało żadnych środowiskowych bibliotek. LXDE oprócz własnych aplikacji, używa pewnych programów powstałych niezależnie, na długo zanim to środowisko powstało — np. rolę menedżera okien pełni Openbox, menedżera plików — PCManFM, przeglądarki obrazów — gpicview. Bez problemu można te aplikacje wymieniać na inne — np. Fluxbox zamiast Openboksa, Rox-filer zamiast PCManFM, geeqie zamiast gpicview.

LXDE nie posiada żadnych środowiskowych bibliotek, w związku z czym używanie programów z LXDE w innych środowiskach jest całkowicie bezbolesne.

LXDE do tworzenia interfejsów graficznych wykorzystuje bibliotekę GTK+.

Zobacz również:


5.2.5.1 Minimalna instalacja LXDE

Aby zainstalować minimalny zestaw programów LXDE, wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install lxde-core slim

lub

     apt-get install lxde-core slim

W rezultacie zainstalowane zostaną podstawowe elementy środowiska oraz menedżer logowania Slim (alternatywnie można zainstalować qingy, XDM lub GDM, albo w ogóle zrezygnować z menedżera logowania i logować się tekstowo). Konieczne będzie pobranie ok. 22 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 56 MB przestrzeni dyskowej.


5.2.5.2 Pełna instalacja LXDE

Aby zainstalować pełny zestaw aplikacji LXDE, wystarczy wydać polecenie:

     aptitude -R install lxde slim

lub

     apt-get install lxde slim

W rezultacie zainstalowane zostaną oficjalne elementy środowiska oraz menedżer logowania Slim (alternatywnie można zainstalować qingy, XDM lub GDM, albo w ogóle zrezygnować z menedżera logowania i logować się tekstowo). Konieczne będzie pobranie ok. 24 MB danych, po rozpakowaniu zajęte zostanie ok. 62 MB przestrzeni dyskowej.

Jest to zalecana metoda instalacji LXDE.


5.2.6 Lekkie menedżery okien i proste środowiska graficzne

Niektóre osoby — częściej bardziej doświadczone, choć i zdarzają się zupełnie nowicjusze w systemach Uniksowych — budują swoje środowiska pracy w oparciu o lekki menedżer okien lub proste środowisko graficzne[9]. Zazwyczaj nie posiadają one własnych dedykowanych programów (lub mają ich niewiele), użytkownik sam dobiera używane aplikacje wg własnych preferencji.

W niniejszym dokumencie będę opisywał instalację — a później konfigurację i użytkowanie — na przykładzie Fluxboksa, który jest chyba najpopularniejszy, przynajmniej wśród użytkowników Debiana (sam korzystam z Fluxboksa). Inne popularne to m.in.:

Zobacz również:


5.2.6.1 Minimalna instalacja

Jak wspomniałem — w przypadku lekkich menedżerów okien oraz prostych środowisk graficznych, użytkownik sam dobiera używane aplikacje. Do zestawu minimum zaliczam:

I tak, przykładowe polecenie, za pomocą którego zainstalujemy lekki menedżer okien lub proste środowisko graficzne, wygląda następująco:

     aptitude -R install fluxbox rxvt-unicode pcmanfm

lub

     apt-get install fluxbox rxvt-unicode pcmanfm

Można oczywiście wybrać inne pakiety, np. zamiast Fluxboksa zainstalować Openboksa, zamiast Rxvt-unicode — roxterma, itd. W przypadku niektórych lekkich menedżerów okien (np. Openboksa) należy zainstalować również wybrany pasek zadań.

Więcej programów opisałem w części Aplikacje dla lekkiego środowiska graficznego, Rozdział 6.6.


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 6 - Instalacja podstawowego oprogramowania


Instalacja podstawowego oprogramowania


6.1 Niezależnie od używanego środowiska graficznego

Programy przydatne niezależnie od środowiska graficznego


6.2 Aplikacje dla środowiska KDE

Programy przydatne w KDE


6.3 Aplikacje dla środowiska GNOME

Programy przydatne w GNOME


6.4 Aplikacje dla środowiska Xfce

Programy przydatne w Xfce


6.5 Aplikacje dla środowiska LXDE

Programy przydatne w LXDE


6.6 Aplikacje dla lekkiego środowiska graficznego

Programy przydatne w lekkich środowiskach graficznych


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Część 7 - Podstawowa konfiguracja Debiana


7.1 Repozytoria

Informacje o repozytoriach


7.1.1 Lista repozytoriów dla stable

Podstawowe i oficjalne


7.1.2 Lista repozytoriów dla testing

Podstawowe i oficjalne


7.1.3 Lista repozytoriów dla unstable

Podstawowe i oficjalne


7.1.3.1 Experimental

Repozytorium experimental


7.1.3.2 Incoming

O incoming


7.1.4 Podpisy cyfrowe repozytoriów (GPG)

O podpisach, pobieranie i dodawanie kluczy, skrypt


7.2 Zarządzanie pakietami

Programy służące do zarządzania pakietami w Debianie, podpisy cyfrowe repozytoriów


7.2.1 aptitude

O aptitude, zalecany


7.2.2 apt-get i apt-cache

Słów kilka o tym duecie


7.2.2.1 synaptic

O synapticu


7.2.2.2 adept-manager

O adepcie


7.2.2.3 aptsh

O aptsh


7.2.2.4 wajig

O wajig


7.2.3 apt-file

O apt-file


7.2.4 dpkg

O dpkg


7.2.5 tasksel

O taskselu


7.2.6 debconf

O debconfie, priorytety


7.3 Zarządzanie użytkownikami

Coś niecoś o kontach, grupach, prawach, etc.


7.4 Montowanie systemów plików, fstab

Krótko i fstabie


7.5 Skrypty startowe

O skryptach startowych słów kilka


7.5.1 sysvconfig

O sysvconfig


7.5.2 rcconf

O rcconf


7.5.3 filerc

O alternatywnym modelu skrytpów startowych


7.6 System alternatyw

O systemie alternatyw Debiana


7.6.1 galternatives

O galternatives


7.7 Antywirus

O "konieczności" instalacji antywirusa


7.8 Firewall

Iptables i spółka


7.9 Cron

O cronie i implementacjach.


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Dodatek A - Pomoce


A.1 Oficjalna dokumentacja

Linki do dokumentacji


A.2 Pomoc systemowa

Pomoce dostępne w samym systemie


A.2.1 Wbudowana pomoc

Flagi -h, --help, rzadziej — choć też się zdarzają — -help, -?


A.2.2 man i info

man i info


A.2.3 apropos

apropos


A.2.4 whatis

whatis


A.2.5 Dokumentacja systemowa

Dokumentacja w /usr/share/doc/.


A.3 Strony o Debianie


A.3.1 Pomoce


A.3.2 Usługi i ciekawostki:


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Dodatek B - Konfiguracja połączenia z Neostradą i Net24


Opis konfiguracji Neostrady i podobnych


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Dodatek C - Systemy Live


Krótko o live'ach. Pierwotnie LiveCD, ale też DVD, Pendrive'y, a nawet dyskietki 3,5"


C.1 grml

O grml


C.2 Knoppix

O Knoppiksie


C.3 SysRescueCD

O SysRescueCD


C.4 DamnSmallLinux

O DSL


C.5 Slax

O Slaksie


C.6 Hag

O Wiedźmie, a co! Jak reklamować, to reklamować ;)


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux
Przypisy

1

W istocie numer wydania składa się z trzech cyfr — dwie pierwsze oznaczają właściwy numer wydania, trzecia określa wersję wydania ze zintegrowanymi poprawkami na co dzień dostępnymi w repozytorium security.debian.org. I tak, w chwili pisania tego tekstu, wydanie stabilne oznaczone jest jako 5.0.1.

2

TODO: dodać przypis jak to właściwie się robi.

3

Procesory 64-bitowe są kompatybilne wstecz.

4

Dokładny opis standardu znajdziesz na stronie http://www.pathname.com/fhs/.

5

Drugie porównanie zawiera błąd — maksymalny rozmiar pliku w systemie Ext3 wynosi 2 TB, nie 2 GB.

6

Księgowanie lub kronikowanie (ang. journaling) polega na zapisywaniu zmian nie od razu na dysku, tylko najpierw w tzw. dzienniku/kronice (ang. journal), a dopiero potem na dysku. Dzięki takiemu działaniu zmniejsza się ryzyko utraty danych: jeśli jakaś awaria (np. utrata zasilania) wystąpi podczas zapisu — zapis zostanie dokończony po jej usunięciu, jeśli przed — stracimy tylko ostatnio naniesione poprawki, a oryginalny plik pozostanie nieuszkodzony.

7

W języku polskim zwykło się błędnie mówić nie o X (liczba pojedyńcza), a o X-ach (liczba mnoga). Porównaj angielskie X Server — nie X-s Server czy X Window System — nie X-s Window System.

8

Czasem błędnie nazywany X Windows System.

9

Większość osób stosuje tylko określenie „(lekkie) menedżery okien”, podział na menedżery okien i proste środowiska graficzne jest lansowaną przeze mnie teorią, wg której „podmioty służące do graficznej wizualizacji środowiska pracy” dzielą się na:


[ powrót ] [ Spis treści ] [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ A ] [ B ] [ C ] [ dalej ]


Instalacja i wstępna konfiguracja systemu Debian GNU/Linux

Wersja 0.0 (10 maj 2009)

Paweł „azhag” Sadkowski azhag@fluxboxpl.org